Etiket Okurken İlk Bakmanız Gereken 5 Nokta
Market rafında benzer görünen iki ürün arasında seçim yaparken ambalajın ön yüzündeki ifadeler tek başına yeterli olmayabilir. Ürün hakkında daha doğru bilgi edinmek için içindekiler listesini, besin değerlerini ve saklama koşullarını birlikte değerlendirmek gerekir.
Peki, bir gıda etiketini incelerken ilk olarak nereye bakmalıyız?
1. İçindekiler Listesini İnceleyin
İçindekiler bölümünde kullanılan bileşenler, üründeki miktarlarına göre çoktan aza doğru sıralanır. Bu nedenle listenin ilk sıralarında bulunan malzemeler, ürünün temel yapısı hakkında önemli ipuçları verir.
Örneğin şeker, glikoz şurubu veya yağ listenin başında yer alıyorsa ürünün içeriğinde önemli bir paya sahip olabilir. Yalnızca ambalajın ön yüzündeki tanıtım ifadelerine bakmak yerine içindekiler listesinin tamamını okumak daha doğru bir değerlendirme yapmanıza yardımcı olur.
2. Alerjen Uyarılarını Kontrol Edin
Süt, yumurta, gluten içeren tahıllar, soya, yer fıstığı ve sert kabuklu yemişler gibi alerjenler etikette diğer bileşenlerden ayırt edilecek şekilde belirtilir.
Gıda alerjiniz veya hassasiyetiniz varsa yalnızca içindekiler listesini değil, “eser miktarda içerebilir” ve “aynı hatta üretilmiştir” gibi çapraz bulaşma uyarılarını da inceleyin. Türkiye’de mevzuat kapsamında bildirimi zorunlu olan 14 alerjen grubu bulunur.
3. Besin Değerlerini 100 Gram Üzerinden Karşılaştırın
Beslenme bildiriminde enerji, yağ, doymuş yağ, karbonhidrat, şeker, protein ve tuz değerleri genellikle 100 gram veya 100 mililitre üzerinden gösterilir.
Farklı porsiyon ölçüleri yanıltıcı olabileceği için iki ürünü karşılaştırırken 100 gramlık değerleri kullanmak daha sağlıklı bir kıyaslama sağlar. Ancak tek bir değere bakarak ürün hakkında kesin karar vermek yerine bütün besin tablosunu ve tüketilecek miktarı birlikte değerlendirmek gerekir.
4. Son Tüketim Tarihi ile Tavsiye Edilen Tüketim Tarihini Ayırın
Son Tüketim Tarihi (STT), mikrobiyolojik açıdan kolay bozulabilen ve kısa sürede risk oluşturabilecek ürünlerde kullanılır. STT’si geçmiş bir ürün tüketilmemelidir.
Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) ise ürünün uygun koşullarda saklandığında tat, koku ve doku gibi özelliklerini ne kadar süre koruyacağını belirtir.
Ürünün güvenli biçimde muhafaza edilmesi için “açıldıktan sonra buzdolabında saklayınız” gibi özel saklama ve kullanım talimatlarına da dikkat edilmelidir.
5. Ürünün Adını ve Net Miktarını Kontrol Edin
Ambalaj üzerindeki marka veya dikkat çekici ürün ismi yerine ürünün yasal adına bakın. “Aromalı içecek”, “sürülebilir ürün” veya “ısıl işlem görmüş et ürünü” gibi ifadeler, ürünün gerçekte hangi gruba ait olduğunu açıklar.
Fiyat karşılaştırması yaparken ambalajın büyüklüğüne değil, net gramajına veya litre miktarına bakın. Üretici bilgileri, işletme kayıt numarası ve gerekiyorsa menşe bilgisi de ürünün izlenebilirliği açısından önemlidir.
Etiketi Bir Bütün Olarak Değerlendirin
Bir ürünün yalnızca ambalaj rengine, tek bir besin değerine veya ön yüzdeki tanıtım ifadesine bakarak değerlendirilmesi doğru sonuç vermeyebilir. İçindekiler listesi, alerjenler, besin değerleri, tüketim tarihi ve saklama koşulları birlikte incelendiğinde daha bilinçli seçimler yapmak mümkün hâle gelir.